పుస్తక పరిచయం : యామం
దేశం అంటే మట్టి కాదోయ్, దేశం అంటే మనుషులోయ్ అన్నాడు గురజాడ. అలానే నగరాలు అంటే ఎత్తైన భవనాలు, వెడల్పైన రహదారులు మాత్రమే కాదు. ఆ రహదారుల
ఆధునిక తెలుగు సాహిత్య వైతాళికుడు – గురజాడ అప్పారావు
తెలుగు సాహిత్యాన్ని కొత్త పుంతలు తొక్కించి, ఆధునికతకు పట్టం కట్టిన మహారచయిత, సంఘ సంస్కర్త, నవయుగ వైతాళికుడు శ్రీ గురజాడ వేంకట అప్పారావు గారు (1862-1915). ‘మహాకవి’గా, ‘యుగకర్త’గా తెలుగు ప్రజల గుండెల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయిన ఆయన, తెలుగు భాషకు, సాహిత్యానికి చేసిన సేవ అనన్య సామాన్యమైనది.
ప్రధాన రచనలు:
గురజాడ వారి పేరు చెప్పగానే మనకు తక్షణమే గుర్తొచ్చేది ఆయన అజరామర నాటకం ‘కన్యాశుల్కం’. 1892లో ప్రచురితమైన ఈ నాటకం, నాటి సమాజంలో పాతుకుపోయిన కన్యాశుల్కం దురాచారాన్ని, బాల్య వివాహాలను, మూఢ విశ్వాసాలను తీవ్రంగా విమర్శిస్తూ, వ్యంగ్యం, హాస్యం కలగలిపి ప్రజలను చైతన్యవంతులను చేసింది. గిరీశం, మధురవాణి, అగ్నిహోత్రావధానులు వంటి పాత్రలు తెలుగు సాహిత్యంలో కలకాలం నిలిచిపోయేవి.
ఆయన మరో ముఖ్యమైన రచన ‘ముత్యాల సరములు’. ఇది సరళమైన వ్యావహారిక భాషలో, సరికొత్త ఛందస్సులో ఆయన రాసిన పద్యాల సంపుటి. గ్రాంథిక భాషకే పరిమితమైన కవిత్వాన్ని ప్రజల వాడుక భాషలోకి తీసుకువచ్చి, కవిత్వానికి కొత్త అందాన్ని, విస్తృత ప్రాచుర్యాన్ని కల్పించారు. ఇందులోని “దేశమును ప్రేమించుమన్నా” గీతం నేటికీ ప్రతి తెలుగువాడి హృదయంలో దేశభక్తిని రగిలిస్తూనే ఉంది.
ఇవే కాకుండా, ‘పూర్ణమ్మ’, ‘లవణరాజు కల’, ‘సారంగధర’, ‘బిల్హణీయం’ వంటి కావ్యాలు, ‘దిద్దుబాటు’, ‘మీ పేరేమిటి?’ వంటి ప్రసిద్ధ కథానికలు ఆయన కలం నుండి వెలువడిన ఆణిముత్యాలు.
సాహిత్యానికి ఆయన చేసిన సేవ:
గురజాడ వారి అతి గొప్ప సేవ, తెలుగు సాహిత్యంలో వ్యావహారిక భాషోద్యమానికి ఊపిరి పోయడం. పండితులకే పరిమితమైన గ్రాంథిక భాష స్థానంలో, ప్రజలు మాట్లాడుకునే జీవద్భాషలో రచనలు చేయాలని ఆయన బలంగా వాదించారు, ఆచరించి చూపించారు. తద్వారా సాహిత్యాన్ని సామాన్య ప్రజలకు చేరువ చేశారు.
ఆయన కేవలం రచయితే కాదు, గొప్ప సంఘ సంస్కర్త. తన రచనల ద్వారా సమాజంలోని దురాచారాలను, అసమానతలను ఎండగట్టారు. ఆధునిక భావాలను, హేతువాదాన్ని ప్రచారం చేశారు. తెలుగు నాటక రంగానికి, కథానిక ప్రక్రియకు ఆయన కొత్త దారులు వేశారు. ఆయన రచనలు తెలుగు సాహిత్యంలో ఆధునిక యుగానికి నాంది పలికాయి.
నివాళి:
భౌతికంగా గురజాడ మన మధ్య లేకపోయినా, ఆయన అక్షర రూపంలో, ఆయన భావాల రూపంలో మనతోనే ఉన్నారు. ఆయన రచనలు కాలపరీక్షకు నిలిచి, నేటికీ మనల్ని ఆలోచింపజేస్తూనే ఉన్నాయి, స్ఫూర్తినిస్తూనే ఉన్నాయి. తెలుగు భాష ఉన్నంత కాలం, తెలుగు సాహిత్యం ఉన్నంత కాలం గురజాడ అప్పారావు గారి పేరు చిరస్థాయిగా నిలిచి ఉంటుంది. ఆ మహనీయుని స్మృతికి ఇదే మా అజంత పత్రిక అక్షర నివాళి.